Als Verlies, Afscheid en Rouw een personage zou zijn...
Wat zou die zeggen, hoe zou die spreken? - een schrijfoefening in vertraging en verstilling, en reflectie op verlies, afscheid en rouw.
Ik zat op een bankje bij een meer en keek uit over het water. In de verte zag ik een oudere vrouw komen aanlopen. Ze had lang grijs haar een blauwe doek om zich heengeslagen. Ze had een vriendelijke uitstraling, en tegelijkertijd hing er ook een zweem van verdriet en melancholie om haar heen. Ik keek haar aan en in haar donkere ogen zag ik een warme schittering en een zachte berusting. Ze vroeg me, of ze naast me mocht komen zitten. Ik schoof een stukje op en nodigde haar naast me uit. Ik voelde haar warme energie. We zaten naast elkaar in een moment van stilte en keken samen uit over het water, waar twee zwanen een dans over het water zweefden. Ze zuchtte diep. Ik werd rustig, ook ik zuchtte. Waar rouw je om? Vroeg ze. Ik keerde naar binnen en voelde mijn lijf. Ik voelde een tinteling van mijn hart naar mijn buik trekken. Langzaam kwam er verdriet in mij naar boven. Ik heb veel om over te rouwen, zei ik tegen haar. Ik weet het. Zei ze. Ik ben het.
Je rouwt, omdat je afscheid aan het nemen bent. Afscheid van oude verhalen, die niet meer jouw verhalen zijn. Verhalen die jou hebben gevormd. Je voelt boosheid en verdriet, omdat je die verhalen onder je huid hebt laten komen. Je voelt je verraden, doordat je die verhalen zo lang hebt geloofd. Niemand die je heeft verteld dat die verhalen niet van jou waren. Niemand die je de bedding heeft geboden om die verhalen te onderzoeken en uit te pluizen, af te leggen. Niemand die je zei: je bent goed, precies zoals je bent. Je bent afscheid aan het nemen van het idee van hoe het kon zijn. Wat, als je wel die bedding had gehad, als je wel was gehoord en gezien. Wat, als je eerder had geweten dat … Je rouwt om jouw jongere versie, die een pad heeft gelopen dat je, als je terugkijkt, zo graag anders had willen zien. Je hebt verdriet om alles wat je verloren hebt. Mensen, kansen, keuzes. Je rouwt om de dingen die je wel of niet hebt gedaan, waar je spijt van hebt. Wat, als je het anders gedaan had … Je rouwt om je niet geleefde leven. Je rouwt om hoe je bent geworden en wat het je heeft gekost om te komen tot dit punt. Op dit bankje. Aan dit water. Naast mij.
Je rouwt om je ouders. Je vader aan wie je geen vragen meer kunt stellen. Wiens verleden het mysterie blijft dat het altijd is geweest. Die nooit kan uitleggen: waarom? Je rouwt om je moeder. De verloren jaren, de verwijdering die is geweest. De pijn die jullie elkaar hebben bezorgd. Je rouwt, omdat je haar aan het kwijtraken bent. Omdat je haar wanhoop en uitzichtloosheid ziet en voelt. En omdat je er niets aan kunt doen. Omdat je er niet kunt zijn op de manier die recht doet aan haar. En misschien ook omdat je dat niet wilt. En omdat je je daar schuldig over voelt. En je rouwt, omdat je weet, dat je straks je beide ouders niet meer zult hebben. En dat je dan alleen achter zult blijven.
De tranen liepen over mijn wangen. Ik voelde mijn hartenpijn. Ik voelde de gelaagdheid van haar woorden. En ik voelde alle momenten die langskwamen, al die momenten dat ik me alleen, kwetsbaar, onveilig voelde. Dat ik gezien, gehoord, gekend wilde worden. De momenten dat ik pijn had en pijn veroorzaakte. Ik voelde het verlies, het verlies van wat nooit was, en het verlies dat er aankomt. Ik voelde angst en weerstand om dat toe te laten.
De oude vrouw sloeg haar arm om mij heen. Ik kan je verdriet en je pijn niet wegnemen. Ik zie en voel dat je bang bent, en dat je het liefst weg wilt van het gevoel van verlies, het afscheid, de rouw. Maar het is onvermijdelijk. Je bent er al mee bezig. Je zit er al in. En ik loop naast je. Ik zal een bedding voor je zijn, voor je tranen. Je mag die laten zien, je hoeft je niet groot te houden. Tranen zuiveren. Ze zijn geen teken van zwakte. En je hoeft niet bang te zijn dat je in ze verdrinkt. Ik ben er, ik hou je vast. Als je huilt, als je lacht, als je twijfelt, als je je schuldig voelt, of je schaamt. Geef ruimte aan je verdriet. Alle aspecten ervan. De zachte, de scherpe, de lelijke en de mooie. Geef tijd aan je verdriet. Het is jouw eigen proces. Van jou alleen. En ik ben er. Voor jou.
Reflectievragen:
- Welke boodschap zou Verlies, Afscheid en Rouw voor jou hebben, als het een personage was?